Dokonanie przelewu bez zlecenia pochodzącego od posiadacza rachunku bankowego

Stan faktyczny
Brat posiadacza rachunku bankowego dokonał w jego imieniu zlecenia przelewu, nie posiadając do tego umocowania. Pracownik banku zrealizował przelew, nie sprawdziwszy należycie, kto jest uprawnionym. Posiadacz rachunku bankowego zwraca się z pytaniem, czy winny jest wyłącznie jego brat – nieuprawniony zleceniodawca, czy wina leży także po stronie banku?

Opinia prawna
Posiadacz rachunku bankowego od momentu dokonania wpisu na rachunku bankowym (zrealizowania polecenia) dysponuje swobodnie środkami pieniężnymi zgromadzonymi na tymże rachunku (art. 50 ust. 1 Pr. Bank.). Wszak przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych (art. 725 KC). W umowie z bankiem mogą być jednak zawarte postanowienia ograniczające swobodę dysponowania tymi środkami (art. 50 ust. 1 Pr. Bank.). 

Wpis na rachunku bankowym stanowi zatem podstawę rozporządzania przez posiadacza rachunku środkami pieniężnymi na nim zgromadzonymi. Uprawnieniu temu odpowiada obowiązek istniejący po stronie banku. Bank jest bowiem zobligowany do dokładania szczególnej staranności w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa przechowywanych środków pieniężnych (art. 50 ust. 1 Pr. Bank.). Co więcej, bank dokonujący wypłat z rachunku bankowego jest obowiązany sprawdzić autentyczność i prawidłowość formalną dokumentu stanowiącego podstawę do wypłaty oraz tożsamość osoby dającej zlecenie (art. 65 Pr. Bank.). Oznacza to, że pracownik banku, który zrealizował polecenie przelewu na rzecz osoby nieuprawnionej, w wyniku zaniedbania i nienależytego zweryfikowania danych, spowodował powstanie szkody. Szkody, za którą odpowiada bank. 

Pracownik ten bowiem wymienionym sposobem działania naruszył określoną powyżej zasadę należytej staranności. Działanie to stanowi winę. Zgodnie zaś z art. 415 KC, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Z kolei według art. 430 KC, za szkodę odpowiada jednak nie pracownik, lecz bank, ponieważ kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności (Tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 2010 r., V CSK 163/10, M.Pr.Bank. 2011, Nr 5, poz. 16-21).